महिला कार्य

आपल्या समाजात स्त्रिया शक्तीचे मूर्त स्वरूप आहेत आणि सर्जनशील आहेत. भारतात, स्त्रिया हा खरं तर कुटुंबाचा कणा आहे आणि आदिवासी समाजाचा विचार करता, स्त्रिया केवळ घर सांभाळत नाहीत तर शेती आणि पशुपालनाशी संबंधित कामातही मदत करतात. जंगलातून लाकूड आणणाऱ्यांमध्येही महिलाच आहेत. तुम्ही कोणत्याही वनक्षेत्रातील बाजारपेठेत गेलात, तर तेथे खरेदीसाठी येणाऱ्या महिलांची संख्या विलक्षण आहे आणि तेथे व्यवसाय करणाऱ्या बहुतांश महिलाच आहेत. आजही देशात अनेक गावांमध्ये न्याय पंचायती कार्यरत आहेत, तिथेही महिलांच्या आवाजाला विशेष स्थान आहे. ईशान्येकडील काही आदिवासी क्षेत्रे आहेत जिथे महिलांना घरात तसेच समाजात मुख्य स्थान आहे. वनवासी कल्याण आश्रमाच्या स्थापनेपासून महिलांचा या कामात सहभाग आहे, तथापि श्रीमती लीलाताई पराडकरजी यांच्या आगमनानंतर महिला सक्षमीकरणाच्या क्षेत्रात काम करण्यासाठी एक संरचित योजना तयार करण्यात आली. १९७३ मध्ये त्या पहिल्या पूर्णवेळ महिला कामगार म्हणून जशपूरला आल्या. सध्याच्या झारखंडमधील लोहरदगा भागात एका डॉक्टर जोडप्याचा आमच्याशी संबंध आल्यावर आणखी एका महिलेने कल्याण आश्रमात काम करायला सुरुवात केली आणि हळूहळू काम पुढे गेलं. १९८१ मध्ये दिल्ली येथे झालेल्या राष्ट्रीय परिषदेत २५० भगिनींनी भाग घेतला होता. अखिल भारतीय महिला परिषद १९८५ मध्ये भिलाई येथे आणि नंतर २००७ मध्ये रांची येथे आयोजित करण्यात आली होती. आज कल्याण आश्रम,ग्रामीण समित्यांपासून सर्व स्तरांवर महिला सक्षमीकरणासाठी कार्यरत आहे. अखिल भारतीय स्तरावर कल्याण आश्रमासाठी पूर्णवेळ काम करणाऱ्या महिला कार्यकर्त्या आहेत.

शिक्षण, आरोग्य, स्वावलंबन, स्वसंरक्षण अशा सर्व स्तरांवर महिला कार्यकर्त्या खूप काम करत आहेत. त्या स्वतःही विविध प्रकल्पांचे व्यवस्थापन आणि संचालन करत आहेत. आज देशात मुलींसाठी अनेक वसतिगृहे आहेत आणि वनातील मुलींना सर्व क्रीडा महोत्सवांमध्ये आपले कौशल्य दाखवायला मिळते. बहुतांश संस्कार केंद्रे आणि बचत गट महिला चालवत आहेत. शहर समित्यांमध्ये सेवापत्र योजना राबविण्यासाठी महिला विशेषतः सक्रिय आहेत. एवढेच नव्हे तर देशातील विविध राज्यांतील कल्याण आश्रमाच्या माध्यमातून प्रसिद्ध होणाऱ्या वृत्तपत्रे आणि मासिकांमध्ये महिलांनी विशेष योगदान देऊन आपले कौशल्य दाखवले आहे. थोडक्यात वनवासी कल्याण आश्रमाच्या सर्व प्रकारच्या कामात महिलांचे योगदान आहे. या योगदानाचा पुरावा वाढवण्यासाठी आणि सतत सक्रियता सुनिश्चित करण्यासाठी, महिला सक्षमीकरणाशी संबंधित प्रकल्प देखील संस्थात्मक योजनांमध्ये समाविष्ट केले गेले आहेत. केवळ जंगलात राहणाऱ्या समाजातच नव्हे तर संपूर्ण समाजात जनजागृती करणे हे आपले काम आहे. त्या जागृतीच्या क्षेत्रात महिलांनी दिलेले योगदान इतिहास कधीही विसरणार नाही.

 सर्व आयांमामध्ये महिलांची सक्रियता वाढवणे, अभ्यास वर्ग, युवती चेतना शिबिर,किशोरी विकास प्रकल्प घेणे. बचत गटांच्या माध्यमातून महिलांना रोजगार उपलब्ध करून देणे. महिलांचे आरोग्य,शिक्षण आणि रोजगार यावर लक्ष देणे, त्यांची विविध माध्यमातून होणारी फसवणूक थांबवणे. ‘सबल नारी सबल राष्ट्र’ हा भाव जागृत करणे